Geregisseerd aanbod vanuit de eerste lijn voorwaarde voor substitutie

Wat zijn de voorwaarden voor substitutie? En wat zijn de goede voorbeelden? Enkele vragen die Marc Bruijnzeels, directeur van het Jan van Es Instituut (JvEI), kreeg bij aanvang van het minicollege Zorg op de Juiste Plek.

De randvoorwaarden voor substitutie
Substitutie werkt volgens Bruijnzeels pas als er aan twee voorwaarden voldaan is. De eerste lijn moet grotere verkoopteams gaan vormen, die in gesprek gaan met de inkoopteams van zorgverzekeraars. Daarnaast is inzicht in de kosten van je populatie onmisbaar. “Want wil je met substitutie aan de slag gaan, dan moet je inzicht hebben in waar je kunt besparen. Informatiemanagement dus,” aldus Bruijnzeels. De noodzaak van substitutie komt immers voort uit het feit dat het marktaandeel van ziekenhuiszorg is gestegen ten opzichte van huisartsenzorg. Daarmee is het een verandering die vooral kostenbesparing tot doel heeft.

Eén aanspreekpunt organiseren
Dat de eerstelijnszorgverlener in zijn eentje moeilijk een gesprekspartner kan zijn voor ziekenhuizen, bevestigt eerstelijnspsycholoog Gert Mulder. “Ik werkte zelf ooit samen met twee huisartsen en toen zij naar een ander samenwerkingsverband gingen, hield onze samenwerking op. Wat moet je dan? Als eerstelijnszorgverleners moeten we nu massa maken, om een interessante gesprekspartner te blijven. Bruijnzeels maakt dit op een levendige en interactieve manier duidelijk.”

Volg de patiënt
De eerste lijn moet zich afvragen wat voor gevolgen een doorverwijzing naar de tweede lijn heeft, en of die wel wenselijk zijn. Hiervoor is een andere houding nodig volgens Bruijnzeels. “Wees verantwoordelijk voor de zorg die je verderop in het systeem veroorzaakt.” Hij noemde een volgsysteem voor patiënten, dat in Amerika ook gebruikt wordt. De zorgverlener houdt de patiënt ook na doorverwijzing in de gaten, en legt eventueel contact met de specialistische zorg in de tweede lijn.

Ervaringen
Tot slot noemde Bruijnzeels een aantal goede voorbeelden die aan de orde kwamen op het Substitutiecongres van 9 december 2011. Bijvoorbeeld het werken met een zorgcaroussel. Hierbij worden eerstelijnszorgverleners 'on the job' gecoacht door specialisten. De zorgverleners doen zo meer kennis op, en durven meer zelf op te lossen. Verder sprak hij over verbeterde diagnostiek in de eerste lijn, de inzet van een verpleegkundige praktijk en het slimmer omgaan met medicatie. De gehele presentatie met hierin meer goede voorbeelden is online beschikbaar.

Links

• Presentatie